گواهی های انسانی، ۵۴

کمبود حضور زنانه

کمبود حضور زنانه

محفل: مسئله این نیست که زنان یکسان فکر می کنند یا مردان از این تجربه ها بهره نبرده اند. مسئله آنست که وقتی یک تجربه انسانی در ساختار قدرت و ادراک سهم کم تری داشته، چیزی از فهم ما کم می شود.



یادداشت مهمان، کورش علیانی، فعال فرهنگی: جهان هنوز حضور زنانه کم دارد. برای فهم این کمبود خوب است به زنی نگاه نماییم که عمر کوتاهش را در خانه و جامعه گذراند، اما هیچ کدام را جای دیگری ننشاند. فاطمه دختر محبوب پیامبر بود، همسر علی بود، مادر بود، و با این حال، کسی بود که درباره ی ی سرنوشت جامعه ی خود سخن می گفت. این ها توصیف چند شخصیت متعدد نیستند. وجوه یک زندگی و یک شخصیت هستند که نمی توان آنها را از هم جدا کرد.
ما اغلب تاریخ را در نگاه به جایگاهی می خوانیم که قدرت در آن مستقر است. می پرسیم حاکم که بود، فرمانروایی در دست چه کسی بود، و آنکه بر دیگری پیروز شد که بود. با این ترتیب، تجربه های غیر حاکمیتی از تاریخ بیرون می مانند. زنان در زندگی حضور داشته اند، اما زندگی آنها کم تر به معیار فهم جامعه تبدیل گشته است. درنتیجه، تصویری که از جهان ساخته ایم، به اندازه ی خود جهان گسترده نیست.
فاطمه را نمی توان فقط از نسبتش با مردان در موردش شناخت. در اختلافی که بعد از درگذشت پیامبر پدید آمد، او خود سخن گفت. خطبه ی فدکیه ی او، صرف نظر از اختلاف نظرها درباره ی ی جزییات نقل تاریخی، نشان میدهد که در سنت اسلامی چه تصویری از این حضور باقیمانده است. زنی درباره ی ی حق سخن می گوید، استدلال می کند، گذشته را به یاد می آورد، و تصمیم سیاسی زمانه اش را به پرسش می گیرد. او مبحث گفت و گو نیست؛ یکی از آنها است که گفت و گو را شکل می دهند.
اما اگر از این حضور فقط اعتراض سیاسی را ببینیم، باز چیزی را از دست داده ایم. فاطمه مادری می کند، خانواده می سازد، مراقبت می کند، و پیوندهای انسانی را زنده نگه می دارد. این کارها در مقابل حضور اجتماعی او نیستند. قسمتی از زندگی هستند. تجربه مراقبت، درکی از نیاز، رنج، وابستگی، و مسئولیت پدید می آورد که با دستور دادن و فرمان بردن به دست نمی آید. جامعه ای که این شناخت را به خانه محدود می کند، خویش را از آن محروم کرده.
در زندگی فاطمه، مهربانی با اعتراض ناسازگار نیست. کسی که از دیگری مراقبت می کند، می تواند در مقابل قدرت هم بایستد. کسی که به پیوندهای انسانی اهمیت می دهد، لازم نیست از داوری درباره ی ی بی عدالتی چشم بپوشد. ما این خصوصیت ها را گاهی چنان از یکدیگر جدا کرده ایم که انگار انسان باید میان مراقبت و مقاومت یکی را انتخاب نماید. حضور فاطمه نشان میدهد چنین انتخابی الزامی نیست.
مسئله این نیست که زنان یکسان فکر می کنند یا مردان از این تجربه ها بهره نبرده اند. مساله آنست که وقتی یک تجربه انسانی در ساختار قدرت و ادراک سهم کم تری داشته باشد، چیزی از فهم ما کم می شود.
وقتی می گوییم جهان هنوز حضور زنانه کم دارد، سخن از گذاشتن چند زن در جایگاه های سیاسی نیست. سخن از جهانی است که زنان در ساختن قواعدش، در انتخاب پرسش هایش، و در تعریف مناسبات انسانی آن سهمی به اندازه ی تجربه و توان خود داشته باشند. فاطمه را می توان از این منظر دید؛ نه یک حضور تاریخی که در زمانی بوده و بعد خاموش شده، بلکه شاهدی بر اینکه زن می تواند بی آنکه قسمتی از زندگیش را انکار کند، در جهان در موردش اثر بگذارد.


به طور خلاصه، او مبحث گفت و گو نیست؛ یکی از آنها است که گفت و گو را شکل می دهند. کسی که به پیوندهای انسانی اهمیت می دهد، لازم نیست از داوری در رابطه با ی ی بی عدالتی چشم بپوشد.
1405/08/10
12:19:19
5.0 / 5
161
تگهای مطلب: جهان , عدالت
این مطلب محفل را می پسندید؟
1
0
X

تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب
لطفا شما هم نظر دهید
= ۳ بعلاوه ۴

لینک دوستان محفل
پربیننده ترین ها

پربحث ترین ها

جدیدترین ها

محفل